Khi đời sống hôn nhân đã trở nên trầm trọng, vợ chồng không còn tìm được tiếng nói chung, không còn hạnh phúc khi sống chung với nhau thì ly hôn được xem như là một sự giải thoát cho cả hai. Tuy nhiên, một trong những vấn đề khó giải quyết nhất chính là con chung, đặc biệt là khi con chưa đủ tuổi thành niên và cả cha lẫn mẹ đều mong muốn được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc con của mình.

Vậy khi không thỏa thuận được thì ai sẽ được quyền nuôi con? Khi ra Tòa cần cung cấp những bằng chứng gì để được giao quyền trực tiếp nuôi con?

Đây là những câu hỏi mà Luật Nguyên Phát nhận được rất nhiều từ khách hàng trong quá trình tư vấn ly hôn. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ những căn cứ mà Tòa án xem xét khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con.

Theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, khi vợ chồng không thỏa thuận được về người trực tiếp nuôi con thì Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Pháp luật hiện hành không quy định cụ thể người yêu cầu phải nộp những loại tài liệu hay chứng cứ nào để giành quyền nuôi con. Việc cung cấp chứng cứ sẽ phụ thuộc vào hoàn cảnh, điều kiện thực tế của từng gia đình và từng vụ việc.

Trên thực tế, khi xem xét giao con cho cha hoặc mẹ, Tòa án thường đánh giá dựa trên ba nhóm tiêu chí chính là điều kiện phát triển về thể chất, điều kiện phát triển về tinh thần và độ tuổi của trẻ.

Đối với điều kiện phát triển về thể chất, Tòa án sẽ xem xét người trực tiếp nuôi con có đủ điều kiện bảo đảm nơi ở, học tập, sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe cho trẻ hay không. Để chứng minh điều này, cha hoặc mẹ có thể cung cấp các tài liệu như hợp đồng lao động, bảng lương, sao kê tài khoản ngân hàng, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, sổ tiết kiệm, hợp đồng cho thuê tài sản hoặc các giấy tờ khác chứng minh nguồn thu nhập và điều kiện kinh tế ổn định.

Bên cạnh điều kiện vật chất, điều kiện phát triển về tinh thần cũng là yếu tố rất quan trọng. Tòa án sẽ xem xét người trực tiếp nuôi con có đủ thời gian chăm sóc, giáo dục con hay không; môi trường sống của trẻ có an toàn, lành mạnh hay không; trẻ có được ông bà hoặc người thân hỗ trợ chăm sóc; trước đây trẻ có từng bị bạo hành, ngược đãi hoặc bóc lột sức lao động hay không.

Ngoài ra, độ tuổi của con cũng là một trong những căn cứ quan trọng khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình:

• Đối với trẻ dưới 36 tháng tuổi, về nguyên tắc sẽ được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
• Đối với trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con trước khi đưa ra quyết định.

Ngoài các tiêu chí trên, Tòa án còn đánh giá nhiều yếu tố khác như nơi cư trú của cha, mẹ có ổn định hay không; nhân thân của mỗi bên; quá trình trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con trước và sau khi phát sinh mâu thuẫn; việc chấp hành các giấy triệu tập của Tòa án; cũng như giới tính, quá trình phát triển tâm sinh lý của trẻ để xác định việc ở với cha hay mẹ sẽ bảo đảm lợi ích tốt nhất cho con.

Có thể thấy, việc có thu nhập cao hơn hoặc sở hữu nhiều tài sản hơn không đồng nghĩa chắc chắn sẽ được giao quyền nuôi con. Đây chỉ là một trong nhiều yếu tố để Tòa án xem xét.

Trong trường hợp không được giao quyền trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, pháp luật vẫn cho phép yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con nếu có căn cứ.

Theo quy định hiện hành, người đang trực tiếp nuôi con có thể bị thay đổi nếu người còn lại, người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em hoặc Hội Liên hiệp Phụ nữ có yêu cầu và chứng minh được một trong các căn cứ sau:

• Cha mẹ có thỏa thuận thay đổi người trực tiếp nuôi con và việc thay đổi đó phù hợp với lợi ích của con;
• Người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện để tiếp tục chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, khi xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con, Tòa án cũng sẽ lấy ý kiến và xem xét nguyện vọng của con.

Như vậy, điều kiện nuôi con không chỉ được xem xét tại thời điểm ly hôn mà còn phải được duy trì ổn định trong suốt quá trình con chưa thành niên. Người được giao quyền nuôi con phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện về vật chất, tinh thần và môi trường sống để phục vụ tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Trên thực tế, mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau nên chứng cứ cần cung cấp cho Tòa án cũng không hoàn toàn giống nhau. Vì vậy, nếu đang có tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn, bạn nên tham khảo ý kiến của luật sư để được hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ phù hợp với trường hợp cụ thể của mình.

Nếu bạn cần tư vấn về ly hôn đơn phương, ly hôn thuận tình, tranh chấp quyền nuôi con hoặc tranh chấp tài sản khi ly hôn, Luật Nguyên Phát luôn sẵn sàng đồng hành, đánh giá hồ sơ và đưa ra phương án bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của bạn.