CÁCH XÁC MINH NGUỒN GỐC ĐẤT KHI XIN CẤP SỔ ĐỎ LẦN ĐẦU
Khi thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, một trong những vấn đề người dân thường gặp là phải chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.
Trường hợp hồ sơ không có đầy đủ giấy tờ cũ, sổ mục kê hoặc hồ sơ địa chính chưa được bàn giao thì phải xác minh như thế nào?
Theo nội dung hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đăng tải, việc cung cấp thông tin, dữ liệu đất đai hiện nay được thực hiện theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin và khai thác dữ liệu đất đai.
1. TRƯỜNG HỢP THỰC TẾ: ĐẤT SỬ DỤNG TỪ TRƯỚC NĂM 1993 NHƯNG KHÓ CHỨNG MINH NGUỒN GỐC
Một công dân tại Hà Nội nộp hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đối với thửa đất có diện tích 35m².
Tuy nhiên, cán bộ địa chính phường trả lại hồ sơ và yêu cầu bổ sung giấy tờ chứng minh thửa đất đã được sử dụng làm đất ở ổn định từ thời điểm trước tháng 12/1993 để làm căn cứ xác định nghĩa vụ tài chính.
Theo trình bày của công dân:
- Thửa đất có nguồn gốc là đất ở của gia đình;
- Đứng tên mẹ đẻ và đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 15/12/1993;
- Có biên lai nộp thuế nhà, đất năm 1993;
- Năm 2003, người mẹ chia đất cho các con;
- Năm 2010, người con tách riêng phần đất để xây nhà cấp 4;
- Có biên lai thuế đất phi nông nghiệp;
- Có hợp đồng điện, nước đứng tên riêng.
Tuy nhiên, khi làm hồ sơ cấp Sổ đỏ lần đầu, người dân vẫn được yêu cầu bổ sung thêm giấy tờ để xác minh việc sử dụng đất ở ổn định.
2. MUỐN XÁC MINH NGUỒN GỐC ĐẤT THÌ CÓ THỂ TÌM HỒ SƠ ĐỊA CHÍNH
Để kiểm tra thông tin thửa đất, người dân đã đến Trung tâm Dịch vụ hành chính công đề nghị trích lục:
- Sổ mục kê;
- Sổ địa chính;
- Thông tin liên quan đến nguồn gốc thửa đất.
Mục đích là tìm tài liệu thể hiện quá trình quản lý, sử dụng thửa đất trước đây để bổ sung cho hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận.
Tuy nhiên, người dân được thông tin rằng từ ngày 21/5/2026, việc cung cấp sổ mục kê không còn được thực hiện theo nghiệp vụ trước đây do có Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP.
Người dân được hướng dẫn liên hệ cơ quan địa chính tại địa phương.
3. TRƯỜNG HỢP PHƯỜNG KHÔNG CÒN SỔ MỤC KÊ THÌ XỬ LÝ THẾ NÀO?
Trong trường hợp cụ thể trên, người dân tiếp tục liên hệ cán bộ địa chính phường nhưng được trả lời:
Phường hiện không có sổ mục kê của thửa đất do phường cũ chưa bàn giao.
Từ đó phát sinh vướng mắc:
Nếu Trung tâm Dịch vụ hành chính công không còn thực hiện việc cung cấp sổ mục kê, trong khi cơ quan địa phương lại chưa có hồ sơ do chưa được bàn giao thì người dân phải xin thông tin ở đâu để chứng minh nguồn gốc đất?
Đây cũng là nội dung người dân gửi đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn.
4. BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG HƯỚNG DẪN RA SAO?
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, căn cứ Phụ lục VI ban hành kèm theo Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ:
Việc cung cấp thông tin, dữ liệu đất đai được thực hiện theo quy định tại:
Luật Tiếp cận thông tin;
Thông tư số 56/2024/TT-BTC quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí khai thác, sử dụng tài liệu đất đai từ Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn người dân nghiên cứu và liên hệ với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được thực hiện theo quy định.
5. XÁC MINH NGUỒN GỐC ĐẤT KHÔNG CHỈ DỰA VÀO MỘT LOẠI GIẤY TỜ
Từ trường hợp trên có thể thấy, khi làm Sổ đỏ lần đầu, việc xác minh nguồn gốc đất có thể phải dựa trên nhiều loại tài liệu đang tồn tại trong hồ sơ quản lý đất đai và giấy tờ mà người sử dụng đất đang giữ.
Trong trường hợp được phản ánh, người dân có các tài liệu như:
- Biên lai thuế nhà, đất năm 1993;
- Biên lai thuế đất phi nông nghiệp;
- Hợp đồng điện, nước;
- Thông tin về quá trình sử dụng đất của gia đình;
- Hồ sơ địa chính, sổ mục kê, sổ địa chính nếu cơ quan quản lý còn lưu giữ.
Điểm quan trọng là người dân cần xác định cơ quan đang quản lý thông tin, dữ liệu đất đai có liên quan đến thửa đất để đề nghị khai thác theo quy định.
6. KHÔNG CÓ SỔ MỤC KÊ TẠI PHƯỜNG CÓ ĐỒNG NGHĨA KHÔNG THỂ LÀM SỔ ĐỎ KHÔNG?
Theo nội dung Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời trong trường hợp này, Bộ không kết luận rằng việc phường không có sổ mục kê đồng nghĩa hồ sơ không thể tiếp tục giải quyết.
Bộ chỉ hướng dẫn rằng việc cung cấp thông tin, dữ liệu đất đai phải thực hiện theo quy định hiện hành và người dân cần liên hệ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Do đó, nếu một loại tài liệu như sổ mục kê hiện chưa được cơ quan cấp phường lưu giữ hoặc chưa được bàn giao, người dân cần tiếp tục làm việc với cơ quan có thẩm quyền để xác định nơi đang quản lý dữ liệu đất đai liên quan đến thửa đất.
7. NGƯỜI DÂN NÊN CHUẨN BỊ GÌ KHI XIN CẤP SỔ ĐỎ LẦN ĐẦU?
Từ trường hợp thực tế trên, người dân khi chuẩn bị hồ sơ cấp Giấy chứng nhận lần đầu nên rà soát toàn bộ tài liệu đang có liên quan đến nguồn gốc và quá trình sử dụng đất, đặc biệt là:
Thứ nhất, giấy tờ thể hiện thời điểm bắt đầu sử dụng đất.
Thứ hai, biên lai thuế nhà, đất hoặc thuế sử dụng đất.
Thứ ba, hồ sơ điện, nước hoặc tài liệu thể hiện việc sử dụng thực tế.
Thứ tư, tài liệu liên quan đến việc chia đất, giao đất hoặc chuyển giao quyền sử dụng đất trong gia đình.
Thứ năm, thông tin từ hồ sơ địa chính, sổ địa chính, sổ mục kê hoặc dữ liệu đất đai do cơ quan nhà nước quản lý.
Việc chuẩn bị càng đầy đủ sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền có thêm căn cứ xem xét nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.
8. ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT KHI HỒ SƠ BỊ YÊU CẦU BỔ SUNG
Khi cán bộ tiếp nhận yêu cầu bổ sung giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất, người dân nên làm rõ:
- Nội dung nào trong hồ sơ hiện chưa đủ căn cứ xác minh;
- Cần bổ sung loại tài liệu nào;
- Tài liệu đó đang do cơ quan nào quản lý;
- Có thể khai thác thông tin từ Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai hay không;
- Cơ quan nào có thẩm quyền cung cấp dữ liệu liên quan đến thửa đất.
Không nên chỉ dừng lại ở việc “không có sổ mục kê” mà cần tiếp tục xác định nguồn dữ liệu thay thế hoặc cơ quan đang lưu giữ hồ sơ.
📌 LUẬT NGUYÊN PHÁT HỖ TRỢ CẤP SỔ ĐỎ LẦN ĐẦU
Luật Nguyên Phát hỗ trợ:
- Kiểm tra điều kiện cấp Giấy chứng nhận lần đầu;
- Xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất;
- Rà soát hồ sơ địa chính, giấy tờ cũ;
- Xử lý đất sử dụng lâu năm nhưng thiếu giấy tờ;
- Đất bố mẹ, ông bà để lại chưa có Sổ đỏ;
- Đất được chia trong gia đình nhưng chưa sang tên;
- Hồ sơ bị yêu cầu bổ sung nhiều lần;
- Hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ và thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận.
☎️ Tổng đài tư vấn Luật Nguyên Phát: 1900.633.390
Căn cứ theo nội dung hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đăng tải ngày 27/8/2026; Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP và Thông tư số 56/2024/TT-BTC.
