THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
Việc xác định đúng Tòa án có thẩm quyền là bước “sống còn” để đơn khởi kiện được thụ lý. Nếu xác định sai, đơn sẽ bị chuyển hoặc trả lại, gây lãng phí thời gian và chi phí. Thẩm quyền được xác định qua 3 lớp sàng lọc: Theo vụ việc, theo cấp và theo lãnh thổ.
1. Thẩm quyền theo vụ việc (Loại tranh chấp)
Tòa án chỉ giải quyết các tranh chấp/yêu cầu mà pháp luật cho phép. Theo BLTTDS 2015, thẩm quyền này chia thành 4 nhóm chính:
– Tranh chấp về dân sự: Giao dịch dân sự, hợp đồng, quyền sở hữu trí tuệ, thừa kế, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (Điều 26).
– Tranh chấp về hôn nhân và gia đình: Ly hôn, tranh chấp quyền nuôi con, chia tài sản chung, xác định cha mẹ con (Điều 28).
– Tranh chấp về kinh doanh, thương mại: Phát sinh trong hoạt động mục đích lợi nhuận giữa cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh (Điều 30).
– Tranh chấp về lao động: Tiền lương, bảo hiểm xã hội, kỷ luật sa thải, tranh chấp giữa người giúp việc và chủ nhà (Điều 32).
2. Thẩm quyền của Tòa án các cấp
Sau sáp nhập, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm của tất cả các vụ tranh chấp, trừ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài, đăng ký phán quyết trọng tài vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của một số Tòa án nhân dân cấp tỉnh
3. Thẩm quyền theo lãnh thổ
Nguyên tắc chung (Điều 39): Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc (nếu là cá nhân) hoặc nơi bị đơn có trụ sở (nếu là cơ quan, tổ chức) có thẩm quyền giải quyết. Các bên cũng có quyền thỏa thuận bằng văn bản chọn Tòa án nơi nguyên đơn cư trú/trụ sở để giải quyết.
Trường hợp bất động sản: Đối với tranh chấp về bất động sản (nhà, đất), chỉ Tòa án nơi có bất động sản đó mới có thẩm quyền giải quyết.
Quyền lựa chọn của nguyên đơn (Điều 40): Trong một số trường hợp, nguyên đơn có quyền chọn Tòa án:
“a) Nếu không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết;
b) Nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh tổ chức thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi tổ chức có trụ sở hoặc nơi tổ chức có chi nhánh giải quyết;
c) Nếu bị đơn không có nơi cư trú, làm việc, trụ sở ở Việt Nam hoặc vụ án về tranh chấp việc cấp dưỡng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyết;
d) Nếu tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi xảy ra việc gây thiệt hại giải quyết;
đ) Nếu tranh chấp về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, quyền và lợi ích liên quan đến việc làm, tiền lương, thu nhập và các điều kiện lao động khác đối với người lao động thì nguyên đơn là người lao động có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú, làm việc giải quyết;
e) Nếu tranh chấp phát sinh từ việc sử dụng lao động của người cai thầu hoặc người có vai trò trung gian thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi người sử dụng lao động là chủ chính cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi người cai thầu, người có vai trò trung gian cư trú, làm việc giải quyết;
g) Nếu tranh chấp phát sinh từ quan hệ hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi hợp đồng được thực hiện giải quyết;
h) Nếu các bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở ở nhiều nơi khác nhau thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi một trong các bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyết;
i) Nếu tranh chấp bất động sản mà bất động sản có ở nhiều địa phương khác nhau thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi có một trong các bất động sản giải quyết.”
Trên đây là bài viết THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ. Nếu quý khách hàng đang đối diện với bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.633.390. Chúng tôi cam kết sẽ phản hồi và hỗ trợ quý khách hàng một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp. Chân thành cảm ơn sự hợp tác và sự tin tưởng của quý khách hàng!
