CHƯA LY HÔN, CON CÓ ĐƯỢC MANG HỌ MẸ KHÔNG?

Trong thực tế, nhiều cặp vợ chồng dù chưa ly hôn nhưng vì lý do cá nhân, mâu thuẫn gia đình hoặc mong muốn riêng vẫn muốn đăng ký khai sinh cho con theo họ mẹ. Điều này khiến không ít người băn khoăn rằng: pháp luật có cho phép con mang họ mẹ khi cha mẹ chưa ly hôn hay không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể căn cứ pháp luật hiện hành để làm rõ vấn đề này.

I. Pháp luật có bắt buộc con phải mang họ cha khi cha mẹ chưa ly hôn không?

Tại Việt Nam, việc con mang họ cha được xem là tập quán phổ biến trong xã hội. Tuy nhiên, đây không phải là quy định bắt buộc của pháp luật.

Theo quy định của pháp luật về hộ tịch, việc đặt họ cho con phụ thuộc vào sự thỏa thuận của cha và mẹ, không phân biệt cha mẹ đang trong thời kỳ hôn nhân hay đã ly hôn.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch quy định:

1. Họ, chữ đệm, tên và dân tộc của trẻ em được xác định theo thỏa thuận của cha, mẹ theo quy định của pháp luật dân sự và được thể hiện trong Tờ khai đăng ký khai sinh; trường hợp cha, mẹ không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được thì xác định theo tập quán.

Như vậy, pháp luật không hề quy định con bắt buộc phải mang họ cha, kể cả trong trường hợp cha mẹ chưa ly hôn và đang là vợ chồng hợp pháp.

II. Chưa ly hôn, con có được mang họ mẹ không?

Căn cứ quy định nêu trên, có thể khẳng định rằng:

Trong thời kỳ hôn nhân, con hoàn toàn có thể được đăng ký khai sinh theo họ mẹ, với điều kiện có sự thỏa thuận và đồng thuận của cả cha và mẹ.

Việc thỏa thuận này sẽ được thể hiện trực tiếp trong Tờ khai đăng ký khai sinh tại cơ quan hộ tịch. Khi đó, cán bộ hộ tịch sẽ ghi nhận họ của con theo đúng nội dung mà cha mẹ đã thống nhất.

Nói cách khác, chưa ly hôn không phải là rào cản pháp lý đối với việc đặt họ cho con theo họ mẹ.

III. Trường hợp cha mẹ không thỏa thuận được thì con mang họ ai?

Trong trường hợp cha mẹ không đạt được sự thống nhất về việc đặt họ cho con, pháp luật quy định họ của con sẽ được xác định theo tập quán.

Theo khoản 1 Điều 5 Bộ luật Dân sự 2015, tập quán được hiểu là:

1. Quy tắc xử sự có nội dung rõ ràng để xác định quyền, nghĩa vụ của cá nhân, pháp nhân trong một quan hệ dân sự cụ thể, được hình thành và thực hiện lặp đi lặp lại nhiều lần trong thời gian dài, được thừa nhận và áp dụng rộng rãi trong một vùng, miền, dân tộc, cộng đồng dân cư hoặc trong một lĩnh vực dân sự.

Trên thực tế, tại đa số địa phương ở Việt Nam, tập quán vẫn là con mang họ cha. Do đó, nếu cha mẹ không thỏa thuận được, khả năng cao cơ quan hộ tịch sẽ xác định họ của con theo họ người cha.

IV. Một số lưu ý khi đăng ký khai sinh cho con mang họ mẹ

Thứ nhất, việc cho con mang họ mẹ không làm thay đổi quyền và nghĩa vụ của người cha đối với con theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.

Thứ hai, việc con mang họ mẹ không ảnh hưởng đến quan hệ huyết thống, quyền thừa kế, quyền nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con.

Thứ ba, nếu sau này cha mẹ ly hôn, việc con mang họ mẹ không phải là căn cứ để Tòa án quyết định quyền nuôi con, mà Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi tốt nhất của trẻ.

Trên đây là bài viết CHƯA LY HÔN, CON CÓ ĐƯỢC MANG HỌ MẸ KHÔNG? Nếu quý khách hàng đang đối diện với bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.633.390. Chúng tôi cam kết sẽ phản hồi và hỗ trợ quý khách hàng một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp. Chân thành cảm ơn sự hợp tác và sự tin tưởng của quý khách hàng!